ನವರಾತ್ರಿ ಮೂರನೇ ದಿನ: ತಾಯಿ ಚಂದ್ರಘಂಟಾ ದೇವಿಯ ಆರಾಧನೆ, ಪೂಜಾ ವಿಧಿ ಮತ್ತು ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆ

ಶಾರದೀಯ ನವರಾತ್ರಿಯ ಮೂರನೇ ದಿನ ತಾಯಿ ಚಂದ್ರಘಂಟಾ ದೇವಿಯನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆರಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನವರಾತ್ರಿಯ ಒಂಬತ್ತು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದೇವಿಯ ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದ್ದು, ಮೂರನೇ ದಿನ ಚಂದ್ರಘಂಟಾ ದೇವಿಯ ಆರಾಧನೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವವಿದೆ. ದೇವಿಯ ಆರಾಧನೆಯಿಂದ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಧೈರ್ಯ, ಶಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಸಂಕಷ್ಟಗಳಿಂದ ಪರಿಹಾರ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ.

ಚಂದ್ರಘಂಟಾ ದೇವಿಯ ಪೂಜಾ ವಿಧಿ

ಬೆಳಗ್ಗೆ ಬೇಗನೆ ಎದ್ದು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಮನೆಯನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿ, ಪೂಜಾ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಘಂಟಾ ದೇವಿಯ ಚಿತ್ರ ಅಥವಾ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಬೇಕು. ಬಳಿಕ ದೇವಿಗೆ ಗಂಗಾಜಲ, ಕೇಸರಿ ಹಾಗೂ ಹೂವಿನ ನೀರಿನಿಂದ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಬಹುದು.

ದೇವಿಗೆ ಹಳದಿ ಅಥವಾ ಚಿನ್ನದ ಬಣ್ಣದ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಿ, ಕಮಲ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಹೂವುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಕುಂಕುಮ, ಅಕ್ಷತೆ, ಹೂವಿನ ಹಾರ, ಬಳೆ, ಮೆಹಂದಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಅಲಂಕಾರಿಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪೂಜೆಯ ನಂತರ ಪಂಚಾಮೃತ, ಸಿಹಿತಿಂಡಿ ಸೇರಿದಂತೆ ನೈವೇದ್ಯವನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಚಂದ್ರಘಂಟಾ ದೇವಿಯ ಮಂತ್ರ

ಪೂಜೆಯ ವೇಳೆ ಕೆಳಗಿನ ಮಂತ್ರವನ್ನು 11 ಬಾರಿ ಪಠಿಸುವುದು ಶ್ರೇಯಸ್ಕರ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ.

“ಪಿಂಡಜ ಪ್ರವರಾರೂಢಾ ಚಂಡಕೋಪಾಸ್ತ್ರಕಾರ್ಯುತಾ ।

ಪ್ರಸಾದಂ ತನುತೇ ಮಹಾಯಂ ಚಂದ್ರಘಂಟೇತಿ ವಿಶ್ರುತಾ ॥”

ಯಾರು ಈ ಚಂದ್ರಘಂಟಾ ದೇವಿ?

ಚಂದ್ರಘಂಟಾ ದೇವಿಯನ್ನು ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿಯ ಮೂರನೇ ರೂಪವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೇವಿಯ ಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ಅರ್ಧಚಂದ್ರಾಕಾರದ ಗಂಟೆಯಿರುವುದರಿಂದ ಆಕೆಗೆ ‘ಚಂದ್ರಘಂಟಾ’ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಹತ್ತು ಕೈಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೇವಿಯು ವಿವಿಧ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಸಿಂಹದ ಮೇಲೆ ಆರೂಢಳಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ತ್ರಿಶೂಲ, ಗದೆ, ಬಿಲ್ಲು-ಬಾಣ, ಖಡ್ಗ, ಕಮಲ ಹಾಗೂ ಗಂಟೆ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಆಯುಧಗಳು ದೇವಿಯ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವುದಾಗಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಒಂದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಅಭಯ ಮುದ್ರೆಯ ಮೂಲಕ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಧೈರ್ಯ ನೀಡುವ ರೂಪದಲ್ಲಿಯೂ ದೇವಿಯನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಚಂದ್ರಘಂಟಾ ದೇವಿಯ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆ

ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಮಹಿಷಾಸುರ ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸನು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ತೊಂದರೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದನು. ಆತನ ಸಂಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ದೇವತೆಗಳೆಲ್ಲರೂ ತ್ರಿಮೂರ್ತಿಗಳ ಮೊರೆ ಹೋದಾಗ, ದೇವತೆಗಳ ಶಕ್ತಿಗಳ ಸಮಾಗಮದಿಂದ ದುರ್ಗಾ ದೇವಿಯ ಅವತಾರವಾಯಿತು. ಬಳಿಕ ದೇವಿಯು ಮಹಿಷಾಸುರನೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿ ಆತನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದಳು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ.

ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿಯು ಕಠಿಣ ತಪಸ್ಸಿನ ಮೂಲಕ ಶಿವನನ್ನು ಒಲಿಸಿಕೊಂಡು ವಿವಾಹವಾಗಲು ಸಿದ್ಧಳಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಶಿವನ ವಿವಾಹ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಸ್ಮಶಾನವಾಸಿ ರೂಪ, ದೇಹದ ಮೇಲಿನ ಬೂದಿ, ಕೊರಳಿನ ಹಾವು ಹಾಗೂ ಭೂತ-ಪ್ರೇತಗಳ ಗಣವನ್ನು ಕಂಡು ಪಾರ್ವತಿಯ ತಾಯಿ ಮೈನಾ ದೇವಿ ಭಯಗೊಂಡು ಮೂರ್ಛೆ ಹೋಗುತ್ತಾಳೆ.

ಇದನ್ನು ಕಂಡ ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿಯು ಶಿವನಿಗೆ ಮುಜುಗರವಾಗದಂತೆ ಚಂದ್ರಘಂಟಾ ರೂಪವನ್ನು ತಾಳುತ್ತಾಳೆ. ಚಿನ್ನದ ವರ್ಣದ ದೇಹ, ಹತ್ತು ಕೈಗಳು ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಆಯುಧಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಿಂಹದ ಮೇಲೆ ಆರೂಢಳಾಗಿದ್ದ ದೇವಿಯು ಶಿವನನ್ನು ತನ್ನ ನಿಜಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಮರಳುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತಾಳೆ.

ಪಾರ್ವತಿಯ ಮಾತಿಗೆ ಒಪ್ಪಿದ ಶಿವನು ತನ್ನ ಸುಂದರ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತಾಳುತ್ತಾನೆ. ಬಳಿಕ ಶಿವ–ಪಾರ್ವತಿಯ ವಿವಾಹ ನೆರವೇರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಈ ಕಥೆಯ ಸಾರವಾಗಿದೆ.

ನವರಾತ್ರಿಯ ಮೂರನೇ ದಿನ ಚಂದ್ರಘಂಟಾ ದೇವಿಯ ಆರಾಧನೆಯು ಧೈರ್ಯ, ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ದುಷ್ಟಶಕ್ತಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ವಿಜಯದ ಸಂಕೇತವೆಂದು ಭಕ್ತರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ.