ಚಿನಾಬ್ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಶಕ್ತಿ ಪ್ರದರ್ಶನ: ನಾಲ್ಕು ಬೃಹತ್ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ವೇಗ

ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ತಂತ್ರಾತ್ಮಕ ನಡುಕ: ಜಲ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಮೇಲೆ ಭಾರತದ ಬಿಗಿ ಹಿಡಿತ

---

ನವದೆಹಲಿ: ಜಮ್ಮು-ಕಾಶ್ಮೀರದ ಚಿನಾಬ್ ನದಿಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡಿರುವ ನಾಲ್ಕು ಮಹತ್ವದ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಳ ಕಾಮಗಾರಿ ಈಗ ಅಂತಿಮ ಹಂತದತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಗಡಿಯಾಚೆಗಿನ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಹಾಗೂ ತಂತ್ರಾತ್ಮಕ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ. ಸಿಂಧೂ ನದಿ ನೀರು ಹಂಚಿಕೆ ಒಪ್ಪಂದದ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲೇ ಇದ್ದರೂ, ನದಿಯ ನೀರಿನ ಹರಿವಿನ ಮೇಲೆ ಭಾರತ ಸಾಧಿಸಲಿರುವ ನಿಯಂತ್ರಣವು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ನೆರೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಬಿಸಿ ಮುಟ್ಟಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.

ಚಿನಾಬ್ ನದಿಯ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತಿರುವ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು – ವಿವರಗಳು

1. ಪಾಕಲ್ ದುಲ್ ಅಣೆಕಟ್ಟು:

ಕಿಸ್ತವಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತಿರುವ ಪಾಕಲ್ ದುಲ್ ಅಣೆಕಟ್ಟು 167 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರ ಹೊಂದಿದ್ದು, 1,000 ಮೆಗಾವಾಟ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿದೆ. ಇದು ಪಶ್ಚಿಮ ನದಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಸ್ಟೋರೇಜ್ ಯೋಜನೆಯಾಗಲಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರು ಮೇ 2018ರಲ್ಲಿ ಶಿಲಾನ್ಯಾಸ ನೆರವೇರಿಸಿದ್ದರು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 2026ರೊಳಗೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಆರಂಭಿಸುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಲಾಗಿದೆ.

2. ಕಿರ್ತ್ (ಕಿರು) ಅಣೆಕಟ್ಟು:

135 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದ ಈ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಸಹ ಕಿಸ್ತವಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಇದು ‘ರನ್-ಆಫ್-ದಿ-ರಿವರ್’ ಮಾದರಿಯ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ. ಪಾಕಲ್ ದುಲ್ ಯೋಜನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಡಿಸೆಂಬರ್ 2026ರೊಳಗೆ ಕಾರ್ಯಾರಂಭಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವಿದೆ.

3. ಕ್ವಾರ್ ಅಣೆಕಟ್ಟು:

109 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದ ಕ್ವಾರ್ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ನದಿ ತಿರುಗಿಸುವ (ಡೈವರ್ಷನ್) ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಜನವರಿ 2024ರಲ್ಲೇ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಸಹ ರನ್-ಆಫ್-ದಿ-ರಿವರ್ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದ್ದು, ಮಾರ್ಚ್ 2028ರೊಳಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಗಿಸುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿದೆ.

4. ರಟ್ಲೆ ಅಣೆಕಟ್ಟು:

133 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದ ರಟ್ಲೆ ಅಣೆಕಟ್ಟು 850 ಮೆಗಾವಾಟ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರಲಿದೆ. 2024ರಲ್ಲಿ ನದಿಯನ್ನು ತಿರುಗಿಸುವ ಕಾರ್ಯ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದ್ದು, ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ. 2028ರೊಳಗೆ ಯೋಜನೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವ ಗುರಿ ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯ ವಿನ್ಯಾಸದ ಬಗ್ಗೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಈಗಾಗಲೇ ಆಕ್ಷೇಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾಗಿದೆ.

ಕೇಂದ್ರ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಚಿವರ ಸ್ಥಳ ಪರಿಶೀಲನೆ

ಕೇಂದ್ರ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಚಿವ ಮನೋಹರ್ ಲಾಲ್ ಖಟ್ಟರ್ ಅವರು ಜಮ್ಮು–ಕಾಶ್ಮೀರಕ್ಕೆ ಎರಡು ದಿನಗಳ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ಈ ನಾಲ್ಕು ಅಣೆಕಟ್ಟು ಯೋಜನೆಗಳ ಕಾಮಗಾರಿ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದರು. ಯೋಜನೆಗಳ ಪ್ರಗತಿಗೆ ತೃಪ್ತಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ ಅವರು, ನಿಗದಿತ ಅವಧಿಯೊಳಗೆ ಕಾಮಗಾರಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಿದರು.

ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಏಕೆ ಆತಂಕ?

​ಸಿಂಧೂ ನದಿ ನೀರು ಹಂಚಿಕೆ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ, ಚಿನಾಬ್ ನದಿಯ ನೀರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಕ್ಕು ಭಾರತಕ್ಕಿದೆ. ಆದರೆ, ಈ ಬೃಹತ್ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳ ಮೂಲಕ ಭಾರತವು ನೀರಿನ ಹರಿವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಪಡೆಯಲಿದೆ. ಇದು ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್‌ಗಾಗಿ ನದಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಆತಂಕ ತಂದಿದೆ.

​ಭಾರತಕ್ಕೆ ಇದು ಕೇವಲ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಜಮ್ಮು-ಕಾಶ್ಮೀರದ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿ ಮತ್ತು ಗಡಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ತನ್ನ 'ಜಲ ಶಕ್ತಿ'ಯನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವ ತಂತ್ರಾತ್ಮಕ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ